Жай жүріп өт ойыны
Тәрбиеші залдың шыға берісінде көзін жұмып тұр. Балалар колоннамен
бірінен кейін бірі аяқтарының ұшымен жайлап өтіп бара жатады. Егер
балалардың біреуі онша тыныш жүрмей бара жатса, тәрбиеші оған қолын
тигізеді. Бала кейінірек барып тұрады да, бері өтіп болғаннан соң барып, тағы
жүріп өтеді. Колоннаның соңындағы бала тәрбиешіге жайлап: «Бәрі кетіп-
қалды»,-дейді. Тәрбиеші көзін ашады.
Нұсқау. Тәрбиешінің қасынан тек ақырын жүріп өтпей, жайлап жүгіріп өте
шығуға да болады.
Шеңберге түсір ойыны
Балалар ортада жатқан диаметрі 1-1,5 м үлкен шеңберден немесе дөңгелектен
(жіптен немесе еденге сызылған) 2-3адам жерде дөңгелектеніп тұрады.
Балалардың қолында құм салынған қап бар. Тәрбиешінің «Лақтыр!» деген
сигналы бойынша балалардың бәрі қаптарын шеңбрге лақтырады. Одан кейін
тәрбиеші: «Қаптарды көтеріндер!» — дейді. Балалар қаптарын көтереді де,
орындарына барып тұрады. Ойын 4-6 рет қайталанады.
Нұсқау.Қапты екі қолмен лақтырулары керек.
Поезд ойыны
Балалар колоннаға бір-бірден тұрады (бір-бірімен қол ұстаспай). Біріншісі –
паровоз да, қалғандары – вагондар. Тәрбиеші гудок береді де, поезд алға
жылжи бастайды, ең әуелі баяу, кейін жылдам, жылдамырақ және ең соңында
балалар жүгіруге айналады. «Поезд станцияға жақындап келеді»,-дейді
тәрбиеші. Балалар жүрісті бірте – бірте баяулатады да, поезд тоқтайды.
Балалар серуендеуге шығады; олар жан-жаққа тарап, гүлдер, жеміс,
саңырауқұлақ, бүршік тереді. Гудокты ести сала олар қайтадан колоннаға
тұрады да поездың қозғалысы жаңадан басталады. Ойын 4-5 рет
қайталанады.
Нұсқау. Алғашында балалар колоннаға кез келген ретпен тұрады, ал жылдың
аяғында өз орындарын есте сақтауды-өз вагонын табуды үйретеді. Ойынның
сюжетін өзгертуге де болады, мысалы, поезд көлдің жанына тоқтай алады,
онда балалар қайықта серуендеуді, балық аулауды және т.б. бейнелейді.
Допты қуып жет ойыны
Балалар алаңда өзді-өзі ойнап жүреді. Тәрбиеші біршеше балаларды атап
шақырып, допты қуып жетуді және онымен ойнауды ұсынады. Балалардың
аттарын атай отырып, тәрбиеші кезекпе- кезек әр түрлі бағыттарға допты
домалатады. Әрбір бала доптың артынан жүгіріп, оны ұстап алып,
тәрбиешіге келеді. Тәрбиеші бұл жолы допты басқа бағытқа қарай
лақтырады.
Нұсқау.Үш жасқа аяқ басқан балалар тәрбиешінің бірнеше рет лақтырған
добын қуып, қызыға жүгіруге қабілетті. Содан кейін ойынға балалардың
келесі тобын тарту керек. Ойынға бір мезгілде 8-10 бала қатыса алады.
Балалар бір мезгілде доптардың артынан жүгіру үшін, барлық допты бірден
төгіп (домалатып) жіберуге болады. Доптың орнына резеңкеден жасалған
дөңгелекті, жұмсақ қапшықты пайдалануға болады.
Жалғыз аяқ жолмен ойыны
Тәрбиеші еденге ұзындығы – 2,5-3 м бір – бірінен қашықтығы – 25-30 см екі
параллель сызық сызады (немесе екі жіпті салады). Ол балалардың орман
ішінде қыдыруға баратыны жөнінде әңгімелеп береді. Жалғыз аяқ ұзын тар
жолмен еппен жүру керек. Сызылған екі сызықтың бойымен балалар бірінен
соң бірі жайлап жүріп келеді. Сосын кері қарай қайтады.
Нұсқау.Балалардың сызықты басып кетпеуін, бір – біріне кедергі жасамауын,
алдында келе жатқан балаға соқтықпауын тәрбиеші қадағалайды.
Кім бояу? ойыны
Балалар тәрбиешімен бірге жүріп келе жатыр. Күтпеген жерден ол: «Ал енді
көрелік, сендердің іштеріңнен кім өте баяу, аяқтың ұшымен жүре алады.
Міне былай», — дейді (көрсетеді). Балалар аяқтарының ұшын көтеріп,
мүмкіндігінше жай жүруге тырысады. Олар сол жүріп келе жатқан бағытта
жүруді жалғастыра береді. Содан кейін тәрбиеші білдірмей бір жаққа қарай
шегініп: «Ал енді бәрің де маған қарай жүгіріңдер»,-дейді. Балалар
тәрбиешіге қарай жүгіреді, оны қоршап алады, ал ол балалармен
әңгімелеседі, олардың жаттығуды жақсы да тырысып орындағанын атап
айтады.
Нұсқау.Үш жастағы кейбір балалар аяқтарының ұшымен жүрген кезде басын
жасанды төмен салбыратып, иығын ішіне тартып жүреді. Оларға өздері
сондай жай жүріп келе жатқан болып көрінеді. Балалардың қатесін көрсетіп,
оларды жөндеуге тырысу керек.
Таяқшадан аттап өт ойыны
Бөлменің ортасына таман еденге параллель екі таяқша қою, ара
қашықтықтары – 1 м. Бөлменің бір жағында балалар тұрады, екінші жағында
орындықтың үстінде жалауша жатады. Бала таяқшаларға бетін қаратып, 2-3
қадам алыс тұрады. Тәрбиешінің айтуымен ол бірінші таяқшаға жүріп
барады, онан аттап өтеді, содан кейін екінші таяқшадан аттайды. Орындыққа
барады, жалаушаны алады, оны жоғары көтеріп бұлғайды. Содан кейін
жалаушаны орындыққа қояды, бір жаққа қарай шегініп жүріп, өзінің орнына
келеді. Тапсырманы келесі бала орындайды.
Нұсқау.Егер бірнеше рет қайталанғаннан кейін бұл тапсырма балаларға өте
жеңіл болып көрінсе, олар оны тез де сенімен орындайды, сондықтан
жаттығуды күрделірек етіп өткізген жөн: еденге параллель етіп 4-6 таяқша
немесе бірнеше құрсау тастап, балаларға олардан аттап өту ұсынылады.
Мені қуып жетіңдер ойыны
Балаларбөлменің бір жағында немесе алаңда орындықтарда немесе
скамейкаларда отырады. «Мені қуып жетіңдер»,-дейді тәрбиеші және
алаңның қарама-қарсы жағына қарай жүгіреді. Балалар тәрбиешіні ұстап
алғысы келіп, оның артынан жүгіреді. Балалар тәрбиешіні қуып жеткенде, ол
тоқтап қалады да, «Жүгіріңдер, жүгіріңдер, қуып жетемін»,-дейді. Балалар өз
орындарына жүгіріп барады.
Нұсқау.Ойынды басында балалардың өз тобымен өткізген тиімді, содан кейін
ойнайтындардың санын 10-12-ге дейін көбейтуге болады. Тәрбиеші
балалардың жанынан жылдам жүгіріп кетпеуі тиіс. Балалар тәрбиешіні
Балалар тәрбиешіні
қуып жеткенде, жақсы жүгіретінің айтып оларды мадақтап қойған жөн.
Торғайлар мен автомобиль
Балалар бөлменің немесе аланның бір жағында тұрған орындықтарға не
скамеикаларға отырады. Бұлар – ұяларында отырған торғайлар. Аланның
қарама –қарсы жағында тәрбиеші автомобильді бейнелер тұрады.
Тәрбиешінің: «Жол жүріп ұшып кеттік, торғайлар», — деген сөзіне балалар
аланның бойымен жүгіреді. Қолдарын, құстардың қанаттарын қақаны
сияқты екі жағынан бұлғайды. Тәрбиеші біраз уақыт өтккенен кейін:
«Байқаңдар, автомабиль келе жатыр, ұшыңдар, торғайлар өз ұяларына»
дейді. Автомабиль гараждан шығып торғайлр жаққа бара жатады. Торғайлар
ұяларына ұшып барып қонады. (орындықтарға отырады). Автомабиль
гаражға қайтадан қайтып келеді.
Нұсқаулар. Басында ойынға балалардың шағын тобы (10 -12 ), содан
кейін бүкіл топ қатыстырылады. Тәрбиеші торғайлардың қалай ұшатынын
олардың дәндерді қалай шоқитынын алдын –ала көрмсетеді. Балалар
торғайларға еліктеп отырып, бұл әрекеттің бәрін орындайды. Содан кейін
ойынға автомабиль рольін көрсетуге болады. Мұны тәрбиешінің өзі
орындайды. Тек біраз қайталаулардан соң, ол оны белсенді балаға
тапсырады. Автомабиль өте қатты жүрмейді. Сөйтіп ол бүкіл құстарға өз
ұяларына жетуге мүмкіндік береді.
Маған қарай жүгіріңдер ойыны
Балалар аланның бір жағына қойылған орындықтарға отырады.
Тәрбиеші қарама –қарсы жағында тұр. Ол: «маған қарай жүгіріңдер.Бәрі –
бәрін де маған қарай жүгіріңдер!» — дейді. Балалар барлығында
құшақтағысы келгендей құшағын кең жайып өздерін жылы ұшырай қарсы
алып тұрұған тәрбиешіге қарай жүгіреді. Балалар тәрбиешінің жанына
жиналып болған соң, ол аланның басқа жағына барып, тағы да: «Маған қарай
жүгіріңдер!» — дейді. Ойын 4 – 5 рет қайталанады. «Үйге қарай
жүгіріңдер!»- деген сөзіне балалар орындықтарға қарай жүгіреді, отырады
және дем алады. Ойынның ережесі бойыша тәрбиешіге қарай « маған қарай
жүгіріңдер!» — деген сөзден кейін ғана жүгіруге болады. Итеріспеуге, бір
–біріне бөгет жасауға болады.
Нұсқау: Ойнағысы келгендерді шағын 2 топқа бөлуге болады. Әзірше бір топ
ойнайды. Басқасы қарап отырады. Сосын олар рөлдерін ауыстыралды.
Алғашында балалар кез –келген орындықты иемденуіне болады. Бірте – бірте
олар өз орындарын табуға үйренеді. Ойынды қайталағанда орындықтарды
бөлменің әр шетіне орналастыруға болады.
Автобус
Балалар қатарға бір-бірден тұрады. Тәрбиеші автобус жүргізушісі.
Қалғандары жолаушылар. Тәрбиеші дыбыс берген кезде автобус жылжи
бастайды. Ең әуелі баяу кейін жылдам, жылдамырақ жүреді. Балалар жүрісті
баяулатады. Жүргізуші автобусты тоқтатады. Ойын тағы жалғасады.
Өз үйіңді тап
Ойыншылар 3-4 кішкентай аласа ұзынша орындықтарда отырады. Барлық
балаларда әдемі үлкен ойыншықтар: бірінші тұрған ұзынша орындықта
қуыршақ, екіншісінде -ит, үшіншісінде-мысық, төртіншісінде-аю, қоян.
Тәрбиешінің «Серуенге шығамыз» деген
нұсқауымен барлық балалар орындарынан тұрып тәрбиешінің соңынан
жүреді.
Серуен барысында балалар түрлі қозғалыс қимылын орындайды
(секіреді,жүгіреді, жүреді). Тәрбиешінің «Жаңбыр жауа бастады» деген
нұсқауымен балалар өз үйлеріне қарай жүгіреді. Ойынды қайталау
барысында, тәрбиеші балаларға білдірмей ойыншықтардың орынын
ауыстырып қояды. Балалар өз үйлерін тез, адаспай табуы керек.
Жүгіріп қағып ал.
Балалар ойын алаңында еркін тұрады. Тәрбиеші үлкен әдемі доппен
балаларға қарама-қарсы тұрады.(қашықтығы1,5-2м) Тәрбиеші « Бір
лақтырамын, екі лақтырамын, үш лақтырамын, кім жүйрік қағып алсын!» -
деп допты лақтырады да өзі қағып алып: «Қаға алмадыңдар қайта
жүгіріңдер» дейді. Балалар өз орындарына қайта барып тұрады. Ойын
жалғасады. Ойын кезінде балалардың қағып алуына мүмкіндік жасап, қойып
жүреді. Қалған балалар соңына еріп жүреді.
Кұстың қауырсыны кімге барады.
Балалар ойын алаңында еркін тұрады. Тәрбиеші құстың қауырсынын алып,
үрлейді. Барлық бала жан — жаққа қаша жүгіреді, ойын жалғасады.
Жалауға қарай жүгір
Балалар тәрбиешіге қарама-карсы тұрады. Тәрбиеші қолындағы жалауды
жоғары көтереді. Балалар тәрбиешінің қасына жиналады. Жалауды қайта
түсіргенде балалар жан-жаққа тарап кетеді. Ойын бірнеше рет қайталанған
соң, бір бала жалауын көтеріп жүреді, басқа балалар соңынан еріп жүреді.
Ойын басынан қайталана береді.
Шарды ұста
Тәрбиеші ортаға көп үрленген шарларды жайып тастайды. Ойын басталды
деген кезде (тәрбиешінің көмегімен) балалар шарды ұстап тәрбиешіге береді.
Кім көп шар жинаса сол бала жеңімпаз атанады, 10-15 сек. Ойын жалғасады.
Күн мен жаңбыр
Балалар ашық алаңда еркін ойнап жүреді, гүл тереді, көбелек қуады, секіреді,
жүгіреді.т.б. Тәрбиеші «Жаңбыр жауды!» дегенде балалар пана іздеп,
үйшіктерге тығылады. Тәрбиеші «Күн шықты!» дегенде балалар қайта алаңға
шығып ойындарын жалғастыра береді.
Ұшақтар
Балаларды ойын алаңына еркін тұрғызып, тәрбиеші өзі ұшақ болып
көрсетеді. Тәрбиеші «Ұшақтар ұшады!» деген кезде барлық бала ұшақ болып
ұшады. «Ұшақтар қона бастады!» дегенде барлық бала өз орындарына келіп
қона бастайды. Тәрбиешінің бастауымен ойын жалғасады.
көтеріп, маршпен жүріп өтуді ұсынады. (тәрбиеші ритммен қолын соғады
немесе бір-екі, бір-екі деп дауыстап тұрады.)
Одан кейін ойын балалардың басқа тобымен жүргізіледі.
Допты қуып жет.
Тәрбиеші балаларға доп салынған кәрзеңкені көрсетеді де алаңның бір
жағында өзімен бірге қатарласа тұруды ұсынады. Одан кейін кәрзеңкеден
доптарды алып, балалардан алысқа, әр жаққа лақтырады. Балалар доптарға
жүгіреді, оларды алып кәрзеңкеге салады. Ойын қайталанады.
Балалар қанша болса, доп та сонша болуы керек. Олардың әрқайсысы допты
қуып жетіп, кәрзеңкеге салатын болсын.
