Қазақстан - қызғалдақтың Отаны

"Қазақстан - қызғалдақтың Отаны" тақырыбында қазақ тілі мен әдебиетінен сабақ жоспары (орыс тілді мектептің 5-сыныбы). Алтайбаева Т.К., Қарағанды қаласы №60 ЖББОМ қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімі

Сабақ тақырыбы: Қазақ жері – қызғалдақтың Отаны
Оқу мақсаттары: 5.Т1. тақырыпты тірек сөздер арқылы болжау;
                                 5.Ж4. мәліметтерді  жинақтай отырып,  тақырып бойынша постер жасау.
Сабақтың мақсаттары: 
Барлығы: берілген мәтіннен тірек сөздерді табады, тақырыпты болжайды;
Көпшілігі: мәліметтерді жинақтай отырып, тақырып бойынша постер жасайды;
Кейбірі: жасаған постердегі ақпаратты баяндайды.
Бағалау критерийі: Мәтіннен тірек сөздерді дұрыс таба алады.Постерге қажетті ақпаратты жүйелі жинақтай алады.Өзгелердің алдында постерді түсінікті әрі дәлелді қорғай алады.
Тілдік мақсат: 
Оқушылар орындай алады: берілген тақырыпты тірек сөздер арқылы болжау, мәтіннен мәліметтерді жинақтай отырып, «Қызғалдақ» тақырыбында постер қорғау.
Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер: кең байтақ, алуан түрлі, өсімдіктер, қызғалдақ, түрі, хош иісті, жұпар, көпжылдық, «Қызыл кітап», қорғау 
Диалог құруға/шығарма жазуға арналған пайдалы тіркестер: Қазақ даласы өсімдіктерге бай, қызғалдақтың Отаны, көпжылдық өсімдік, «Қызыл кітапқа» тіркелген
Талқылауға арналған сұрақтар:
-Қазақстанда қызғалдақ гүлінің неше түрі кездеседі?
-Қызғалдақ қандай өсімдік?
-«Қызыл кітапқа» қызғалдақ гүлінің неше түрі енген?
Не себепті қазақ жері қызғалдақтың Отаны деп ойлайсыз?
Ишара: бас изеу, бас шайқау, жымию, бас бармақ
Құндылықтарға баулу: Зайырлы қоғам мен асқақ рух (отансүйгіштікке, табиғатты қорғауға тәрбиелеу)
Пәнаралық байланыс: жаратылыстану, дүниетану
Алдыңғы оқу: Қазақ жерінің табиғаты туралы өз ойларын айта алады.
Сабақ барысы:
І.Ұйымдастыру кезеңі.
Психологиялық тұрғыда жайлы ахуал орнату. 
Оқушыларды «Пазл құру» әдісімен (қызыл, сары, көк қызғалдақтың суреттері) 3 топқа бөлу.
ІІ.Қызығушылықты ояту. 
С.«Құпияға толы зат» әдісі.
Оқушыларға қызғалдақ гүлін көрсету, оның не екенін және сабақпен қандай байланысы бар екенін анықтау.
Сабақтың тақырыбын, мақсатарын оқушылармен бірге анықтау, бағалау критерийлерімен таныстыру.
ІІІ. Мәтінмен жұмыс
Мәтіналды жұмыс
1.Көркем шығармамен танысу бойынша Қ.Мырзалиевтың «Табиғат – жаратылыс пернесі» өлеңіне таныстырылым.
Т. 2.Тапсырма «Сөздерді суреттермен сәйкестендір». Әр топқа суреттер менолардың атаулары шатастырылып берілген карточкалар таратылады. Оқушылар топта қай гүлдің атауы қайсы екенін сызып көрсетеді.

Дескрипторлар: 
-суреттерді таниды;
-негізгі ақпаратты табады;
-гүлдердің суреті мен атауларын сәйкестендіреді.
Кері байланыс
Қ.Б. «Бас бармақ».
С. 3. Сөздікпен жұмыс. Мұғалім оқушыларды жаңа сөздермен таныстырады.
Табиғи байлықтар-природные богатства
Алуан түрлі – разнообразные
Өсімдіктер – растения
Көктемнің белгісі-признак весны
Көпжылдық – многолетний
Кездеседі - встречается
Тіркелген – внесен
С.  4. Мәтінмен жұмыс. Оқушылар мәтінді тізбектеп оқиды. Мәтіннің әр сөйлемін мұғалімнің көмегімен сөздікке сүйене отырып, аударады.
Қазақ жері – қызғалдақтың Отаны
Кең байтақ қазақ даласы табиғи байлықтарға, алуан түрлі өсімдіктерге аса бай. Соның бірі – даланың сәні, көктемнің белгісіндей болған қызғалдақ гүлі. Қызғалдақ гүлінің біздің жерімізде 34 түрі кездеседі. Оның 12-сі тек қазақ жерінде ғана өседі. Осыдан болар, қазақ жерінің «Қызғалдақтың Отаны» аталуы. 
Қызғалдақ гүлі - табиғи таза, көпжылдық өсімдік. Сондықтан олар хош иісті, жұпар иіс шашып тұрады. Біздің жерімізде өсетін қызғалдақтардың 18 түрі «Қызыл кітапқа» енгізілген. Сондықтан оны қорғау – біздің міндетіміз.
(http://kazgazeta.kz/?p=2661 «Қазақстан – қызғалдақтың Отаны» мақаласы (А.Исабеков))
Т. 5.Мәтінсоңы жұмыс. Әр топқа келесі тапсырмалар беріледі:
- мәтінннен тірек сөздерді табу;
- мәтіннің мазмұнын топ болып талқылау;
- топ болып әр топқа берілген мәтінге қатысты сұрақтарға жауап беру:
1-топ: Қазақстанда қызғалдақ гүлінің неше түрі кездеседі?
2-топ: Қызғалдақ қандай өсімдік?
3-топ: «Қызыл кітапқа» қызғалдақ гүлінің неше түрі енген?
Дескрипторлар:
-мәтіннен тірек сөздерді табады;
-мәтіннің мазмұнын сұрақтар арқылы ашады; 
-мәтіннің мазмұнын түсінеді.
Кері байланыс
Қ.Б. «Бас бармақ»
Т. 6.Мәтіндегі мәліметтерді жинақтай отырып, әр топ «Қызғалдақ» тақырыбында постер жасайды. Тапсырманы орындап болғаннан кейін әр топтан 1-2 оқушы ортаға шығып өз постерлерін қорғайды.
Дескрипторлар:
-мәтіндегі негізгі ақпаратты табады;
-нақты ақпаратты жүйелі түрде постерге жинақтайды;
-жинақтаған ақпаратын баяндап береді.
Кері байланыс
Қ.б. «Минуттық шешім»
7. Жазылым. Деңгейлік тапсырмалар орындау. Оқушыларға келесі тапсырмалар беріледі:
1-деңгей
Т. Постердегі тірек сөздерден сөз тіркестерін құрастыр.
2-деңгей
Ж. Сөз тіркестерін пайдала отырып 3 сөйлем құра.
3-деңгей
Ж.Ж. Сөйлемдерді пайдалана отырып тақырыпқа сай 5-6 сөйлемнен тұратын шағын мәтін жаз.
Дескрипторлар:
-сөз тіркестерін дұрыс құрайды;
-сөйлемдер құрғанда сөздердің сөйлемдегі орын тәртібінсақтайды;
-тақырыпқа сай мәтін құрайды.
Кері байланыс
Қ.б. «Оқушылардың шолуы»
Әдіс-тәсіл: «Шеңбер уақыты». Оқушылар шеңбер жасап тұрып, кезекпен, сабақ бойынша естерінде қалған сөздерді бір-бірін қайталамай айтып шығады (оқушыларға микрофон беріледі).
Рефлексия
«Бағдаршам»
Қызыл – менің түсінбеген сұрақтарым бар;
Сары – алған ақпараттарымды әлі де қорытуым керек;
Жасыл – маған мәтіннен тірек сөздерді табу, постер жасау талаптары түсінікті болды.