Қазақстан Республикасының тұңғыш президентінің Қазақстан халқына жолдауында «Біз
Қазақстанның барлық азаматтарының отаншылдық сезім мен өз еліне деген сүйіспеншілігін,
адамгершілік сезімдерін дамытуға тиіспіз», - деп атап көрсеткен.
Әр халықтың болашаққа бет алған тарихи даму жолында жарық жұлдыздай болып бағыт –
бағдар сілтеген, сөйтіп, сол ұлттың, халықтың тарихында есімідері ерекше аталатын зор тұлғалар
болатыны айқын. Есімі мен еңбегі баршаға қымбатты, халқымыздың ұлы кемеңгер ақыны
Ыбырай Алтынсарин. Аталған ұлы есімді өзінің халқы үшін кешкен азаматтық ғұмыры,
атқарған жарқын істерімен бір – біріне жалғастырып тұрған сахараның және бір данышпан
перзенті бар, ол – тұңғыш ағартушы, педагог – жазушы Ыбырай Алтынсарин.
Ұлы тұлға – Ы.Алтынсарин атамыздың еңбектеріндегі бала тәрбиесі жөнінде, осы аралықта
қаншама заман өтсе де еш құндылығын жоғалтпаған, керісінше жас ұрпақтың дамуына керек
рухани қажеттіліктерге толы шығармаларына талдау жасап, біз сіздерге ұсынбақпыз. [3,5]
Қазақстан Республикасындағы жалпы орта білім беру мазмұның жаңартылуна байланысты
Ыбырай еңбектерінің мәні зор.Ыбырай шығармаларын оқи отырып, ол өз заманының беталысын
анық аңғарғанын, халық өмірін жаңа арнаға салуда білім мен тәрбие мәселесі қатар жүру
керектігіне назар аударғанын көруге болады.Ыбырай әңгімелерінің негізгі қайнары халық
тұрмысынан алынған. Өмірді, адам әрекеттерін ешқашан дағдыдан тыс әсірелеп суреттеп,
шындықтан алшақтамаған. Кейіпкерлерді шынайы өмірге тән әректтері арқылы бейнелеуді
мақсат тұтты.Оның әңгімелерін тақырып жағынан еңбек пен өнерге баулитын және
адамгершілкке тәрбиелейтін шығармалар деп екі топқа бөліп қарастыруға болады.
Жаңартылған мазмұнды бағдарламаның үшінші сыныбына арналған оқулықта «Атақты
тұлғалар» бөлімінде «Тұңғыш ұстаз» тақырыбы берілеген. Тақырып арқылы оқушылар тұңғыш
ұстаз. Ы.Алтынсарин туралы мәлімет алып, тыңдалым-оқылым-айтылым-жазылым іс-әрекеттері
арқылы таным әрекеттерін жетілдереді. «Кел,балалар,оқылық!» өлеңі бойынша жеке, жұппен
топпен, жұмыс жасайды. Жазу дәптерлерінде оқушылар Ы.Алтынсарин туралы мәтінге сүйеніп
класстер құрастырып өлеңді толықтырып жазады.
Бесінші сыныпқа арналған «Өнер-білім бар жұрттар» тақырыбынан оқушылар ұстаз өмір сүрген
уақытыңдағы жетістіктер туралы біліп шығармаларына постер жасайды.
Ыбырай шығармаларының басты тақырыбы –еңбек. Ол еңбек адамның өмірі үшін ерекше
маңызды рөл атқарады, еңбексіз өнер де, білім де қолға келмейді деп еңбекті бірінші орынға
қойып, тәрбие негізі адал еңбекте деп тұжырым жасайды. Оның бұл тақырыпта жазған көптеген
әңгімелері бар. Мысалы, Жазушы «Атымтай жомарт»-әңгімесінде еңбекті дәріптейді. Еш нәрсеге
мұқтаждығы жоқ Атымтай еңбектен ұдайы қол үзбейді. Бұл ел аузында ертегі-жыр болып кеткен,
ежелгі араб жұртының әңгімесі болатын. Ыбырай осы ел аузындағы ертегіні балаларға арнап,
әңгіме ұсынды. Әңгіменің идеясы да, кейінгілерге үлгі боларлық жағы да Атымтайдың сөзінен
анық көрінеді. Атымтай бір сөзінде: «Күн сайын өз бетімнен тапқан пұлға нан сатып алып жесем,
бойыма сол нәр болып тарайды. Еңбекпен табылған дәмнің тәттілігі өзгеше болады екен», -
дейді. [2,4]
Ыбырай еңбектері-тәрбиенің алтын діңгегі
