Қазақ әдебиеті Сыныбы: 10
Тақырып: Абайдың табиғат тақырыбына жазған өлеңдері
Сабақтың мақсаты: А) Табиғатқа байланысты өлеңдерінің тақырыбы мен идеясын, көркемдік ерекшелігін меңгерту. Өлеңді түсініп, мәнерлеп оқи білуге дағдыландыру.Ә) Оқушыларды табиғаттағы тіршілік иелерін әсемдік, әдемілік сипаттарын тануға, оларды қорғауға тәрбиелеу.Б) Оқушылардың тіл байлығын, ой-өрісін дамыту. Оқушыларды өз ойын айтуға, көркемдеп еркін сөйлеуге дағдыландыру.
Көрнекілігі:ақынның өлеңдер жинағы, табиғатқа байланысты суреттер, кесте толтыру.
Сабақ түрі: дамыта оқыту.
Әдіс-тәсілдері: мәнерлеп оқу, түсіндіру, талдау-жинақтау, топтық-ұжымдық жұмыс, пікір айту, дәлелдеу.
Сабақ барысы. Ұйымдастыру кезеңі. Үй тапсырмасын тексеру.3 топқа бөлініп берілген«Өлең – сөздің патшасы»,«Біреудің кісісі өлсе, қаралы ол»,«Мен жазбаймын өлеңді ермек үшін» өлеңдерін мәнерлеп жатқа айтуын, талдауын тексеру.
Жаңа сабақ: Табиғат – адам еңбек етіп, өмір сүретін ортасы. Оны әлем ақындарының бәрі де жырлаған.-Сонымен Абайдың табиғат лирикасына арналған қандай өлеңдерін білесіңдер?-«Жаз», «Күз», «Қыс», «Жазғытұры», «Желсіз түнде жарық ай», «Қараша, желтоқсанмен сол бір екі ай».«Қараша, желтоқсанмен сол бір екі ай» өлеңін мәнерлеп оқып, әр шумағын талдаймыз. Өлеңнің шығу тарихына тоқталамын.
|
Өлең шумағы |
Өз пікірің |
|
IIIIIIIVVVIVIIVIIIIX |
Күздің қара суығы, байдың сіресіп көшпеуіКедей өмірі, қатынның бүрсең қағуыЖас бала, кемпір-шалдың болғаны қандай қиынОт маздатып, қой етін жеп отырған байБай ұлына, жалшы ұлы жалыныштыБай үйіне кіре алмас жалшы ұлыӘкесі мен шешесі баланы аңдырБай мен жалшыны аңдыстырған құдайым-айТым құрығанда бір қыс сақта... |
Сыныпты үш топқа бөлеміз. (Үш топтан бағалаушыны сайлаймыз).
- «Жаз» өлеңінің тобына оза оқыту әдісі бойынша «Жаз» өлеңіне сюжеттік жоспар құрғызу.
- «Қыс» өлеңінің тобына өлеңді мәнерлеп оқытып, теориялық талдау жасату.
- «Күз» өлеңінің тобына «Күз» бен «Жаз» өлеңіндегі мезгіл белгілерін салыстыру.
·«Жаз» өлеңі тобының сюжеттік жоспарын талдағаннан кейін жалпылама сұрақ қоямын.
Сол кездегі Абайдың табиғатты суреттеген көрінісі мен қазіргі көрінісі қандай екен?
- Тозған дала.
- Ауа ластанған.
- Мал азайған.
- Не себепті?
- Атом сынағынан.
- Экологияның бұзылуынан.
- Салт-дәстүрді сақтамаудан.
«Күз» өлеңінің тобы
Жаз мезгілі
- Көк-орай шалғын
- Әзілдесіп сыңқылдаған қыз-келіншектер
- Сайраған құстар
- Жадыраған жаз
Күз мезгілі - Қайыршы шал-кепірдей
- Жастар күлмес, жүгірмес бала шулай
- Қайтқан құстар
- Тозған күз көрінісі
«Қыс» өлеңінің тобы көркемдегіш сөздерді тапқаннан кейін сөздік жұмысын жүргізеді:
- Ұшпадай – шөкімдей бұлттар
- Домбығу – үсік шалуАнтұрған – қарғыс атқыр
- Қондыбай, Қанай – ауыл аттары.
Сергіту сәті. - Әр топтан бір оқушы өздеріне ұнаған шумақты оқиды. Сол шумақты ашатындай қимыл (мимикамен) көрсетеді.Сабақ соңында балалардан тағы да көңіл-күйлерін сұрау.
Сабақты қорытындылау: - М. Әуезовтің «Менің романымды терең ұғамын десеңдер Абайды, Абай поэзиясын оқыңдар» деген қанатты сөзімен қорытындылаймын.Әр топқа бөлінген бағалаушылар өздерінің қорытынды бағаларын айтады.
Үйге тапсырма беру: - I деңгей. Табиғаттың төрт мезгіліне сурет салу.II деңгей.
- «Жазғытұры» өлеңін мәнерлеп жатқа айту, талдау.III деңгей.
«Табиғат – сенің өз үйің» ойтолғау (эссе)
