«Бақытты сәт» экологиялық сайысы
«Ел жағалай қонбаса, бетегелі бел ғаріп, қаз-үйрегі болмаса, айдын шалқар көл ғаріп»- деп Асан қайғы бабамыз айтып кеткендей, туған өлкеміздің табиғаты, тыныс тіршілігі, экологиясы оқушылардың бойына сіңіру мақсатында өткізілген экологиялық сайыс.
Ойынға 7-8 сынып оқушылары екі топ болып қатысады. Ойын 5 кезеңнен тұрады.
1- топ «Ғаламат»
2- топ «Атамекен»
І- гейм «Бой сергіту»
2 топқа да экологиялық сұрақтар беріледі, қай топ мүшесі бірінші белгіні берсе сол топ жауап береді
Сұрақтар:
1. Қазақстан Елтаңбасында белгіленген жануар (жылқы).
2. Флора дегеніміз не? (өсімдіктер дүниесі)
3. Дәрілік өсімдіктерді ата (Адыраспан, алоэ, бақбақ, валерьяна, долана ... )
4. Ауру туғызатын бактериялармен адамдардың жаппай ауруын қалай атайды? (эпидемия)
5. Қазақстанда қандай көлдің жартысы ащы, жартысы тұщы? (Балхаш)
6. Құс атына байланысты қыздар мен ұлдарға қойылған қандай есімдерді білесіңдер? (Бүркіт, Қарлығаш)
7. Қазақстандағы қорықтарды ата (Алматы, Ақсу-Жабағалы, Наурызым, Барсакелмес, Қорғалжың, Марқакөл,Үстірт, Жаңа Алакөл, БатысАлтай қорығы)
8. Қазақтың тұңғыш академигі кім? (Қ.И.Сәтбаев)
9. Жапырақ реңінің жазда жасыл, күзде сары түсті болуы неліктен? (жасыл пигмент – хлорофилл) 10. ҚР-дағы ең биік шың (Хан-Тәңірі)
ІІ- гейм «Атам айтқан даналық сөздер». Қане, кім көп біледі?
Табиғатты қорғауға байланысты мақал- мәтел, тыйым, теңеу сөздер сайысы. 2 топ бір- бірімен алма кезек айтысады.
- «Мектеп - кеме, ...» (білім - теңіз)
- «Адам көркі - шүберек, ...» (ағаш көркі - жапырақ)
- «Жалғыз кірпіш ... болмас, Жалғыз ағаш ... болмас» (қорған, орман)
- «Қыз өссе ... көркі, гүл өссе ... көркі» (елдің, жердің)
- «Біреуге ... қайғы, біреуге ... қайғы» (мал, жан)
- «Мақтаның ... жер, атасы - ...» (анасы, су)
- «Қорада ... болсын, көшеде ... болсын» (малың, талың)
- «Құлан ... құласа, Құлағында ... ойнайды» (құдыққа, құрбақа)
- «Бабалар ... шынарды, ... саялар» (еккен, балалары)
- “... бар жерде өлім бар " (өмір)
- " ... өмір тұзсыз аспен тең " (сусыз немесе доссыз)
- "Өзің ішетін ... өлген ит тастама " (суға)
- “... жұлса" көктей соласың" деп жамандыққа жориды (көкті)
- “... түкірме, өйткені бұл суды қайта ішуге тура келеді" (суға)
- “... өлтіруге болмайды, ... жауады" деген көптеген өсиет сөздерді айтқан (бақаны, жаңбыр)
ІІІ – гейм «Жорға жарыс» топ басшылар сайысы.
Екі топ асықтары иіріледі. Қай топ асығы алшысынан түссе сол топ бірінші болып жауап береді.
1 – топ «Ғаламат» тобына қойылатын сұрақтар:
1. Экология сөзінің аудармасы.
2. Топырақтану ғылымының негізіні салуышы.
3. Алматы облысының орталығы.
4. Тіршілік таралған ғаламшар.
5. Қазақстандағы экологиялық апатты аймақтар.
6. Ауаның құрамы .
7. Қазақстанда қанша қорық бар?
8. Қымыз қандай жануардың сүті.
9. Арқасында тауы бар жануар?
10. Мәңгі жасыл өсімдік.
11. Ауа райын сипаттайтын карта.
12. Сусыз өмір сүре алмайтын жануар.
ІІ топ- «Атамекен» тобына қойылатын сұрақтар:
1. Ауа құрамындағы газ.
2. Жыл басы болатын жануар.
3. Ең кіші құс.
4. Ең ұзын өзен.
5. Ең үлкен жануар.
6. Ең үлкен құс.
7. Аң аулауға салынатын құс.
8. Шылымның құрамындағы улы зат.
9. Қанша материк бар?
10. Күн баласы аталған өсімдік.
11. Ең жылдам өсетін өсімдік..
12. Өсімдікте қанша ұлпа бар?
ІҮ- гейм «Асыл- тастан шығады, ақыл жастан шығады»
«Егер де мен ........»
2 топқа 2 конверт беріледі. І топқа «Егер де мен ауыл әкімі болсам .......», ІІ- топқа «Егер де мен табиғатты қорғау министрі болсам ....» экологиялық ой толғау жазу тапсырылады.
(1 минут уақыт беріледі)
Ү – гейм «Мен- саған, сен- маған» деген атпен
2 топ бір – біріне екі – екіден экология тақырыбында сұрақтар қояды.
Сайыс соңында қай топ экология тақырыбында жақсы ой қозғанын шешетін әділ қазыларға береміз. Ең жақсы қатысқан топ марапатталады.
