Зертханалық сабақ жоспары №5
Пән: Физика және астрономия
Сабақ өткізу мерзімі: Өткізілетін орын: 62 кабинет. Топ: ОСк-61
Зертханалық жұмыс тақырыбы: Өткізгіштің меншікті кедергісін анықтау.
Зертханалық жұмыс мақсаты:
Білімділік: студенттерді меншікті кедергі туралы ұғыммен, оның өлшем бірліктерімен, өлшеу құралдарымен таныстыру, электр тізбегін құрастыру, өткізгіштің меншікті кедергісінің оның ұзындығына, ауданының қимасына тәуелді екенін анықтап, формулаларды түрлендіре білуге үйрету,.өлшеу нәтижелерін түсіндіру, қорытынды жасау. ой қорыту қабілеттерін дамыту.
Дамытушылық: физикадағы зертханалық жұмыс сабағында оқушының ойлауға, түсінуге уйрету, танымдылық құзыреттілігін дамытуға көмектесу. Эксперимент пен теорияның сәйкестігіне көз жеткізу. Ой - өрісін, қиялдарын, еркін сөйлеуін, логикалық терең ойлауға, адамгершілікке, шапшаңдыққа білімдерін дамыту.
Тәрбиелік: студенттерді өз беттерімен жұмыс жасауға, ізденіске, жауапкершілікке, ұқыптылыққа, үнемшілдікке тәрбиелеу. Ұжымда жұмыс істеуге дамыту.
Құзыреттіліктер:
Базалық
БҚ 1 Өмір бойы өзінің білімдері мен дағдыларын жаңарту;
БҚ 2 Нәтижесінеқарай сапалы жұмыс істеу;
БҚ 3 Жұмысуақытын жоспарлау;
БҚ 4 Рухани және адамгершілік нормаларын сақтау;
БҚ 5 Қажеттіақпаратты жинау және жүйелеу;
БҚ 6 Коммуникативтіқабылеттерге ие болу;
Кәсіптік
КҚ 3.6.1 – Еңбектің қауіпсіз жағдайларын қамтамассыз ету, еңбекті қорғау, өрт қауіпсіздігі және қоршаған ортаны қорғау ережелерін сақтауға бақылау жүргізу;
КҚ 3.6.3 – Тәжірибелік міндеттерді шешу үшін, математика, физика, электроника және электротехника бойынша білімдерді қолдану;
КҚ 3.6.11 – Анықтамалық, арнайы, қор әдебиеттерімен және нұсқаулық материалдармен жұмыс жасау;
Құрал- жабдықтар: жұмысты орындауға арналған әдістемелік нұсқаулықтар, ток көзі, меншікті кедергісі белгісіз материалдан жасалған өткізгіш сым, амперметр, вольтметр, реостат, жалғағыш сымдар, сызғыш, штангенциркуль, таратпа материалдар, слайд.
Пәнаралық байланыс: математика, химия, геология
Сабақ типі: білімді іс-тәжірибеде қолдану сабағы
Сабақ түрі: зертханалық сабақ
Сабақтың әдістері: түсіндіру, репродуктивті (тәжірибеде алған білімдерін қолдану), зерттеу, іздену әдісі
Студенттердің оқу әрекеттерін ұйымдастыру формасы: жұппен, жалпылама
Сабақтың құрылымы:
- Ұйымдастыру кезеңі
- Білімді тексеру.
- Сабақтың мақсаты
- Теориялық бөлім.
- Инструктаж.Техника қауіпсіздік ережесі
- Жұмысты орындау.
- Жұмыс орнынын жинақтау.
- Есептеулер жүргізу.
- Қорытынды жасау.
Зертханалық жұмыстың барысы:
|
№ п/п |
Сабақтың кезеңі |
Кезеңдердің мазмұны |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
1. |
Сабақтың мақсатының қойылуы. |
Өткізгіштің меншікті кедергісін анықтау. Мақсаты: белгісіз өткізгіш сымның меншікті кедергісін анықтау, өлшеу нәтижелерін түсіндіру, қорытынды жасау. |
||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Зертханалық жұмысты жүргізу үшін студенттердің теориялық дайындығын тексеру. |
Үй тапсырмасын тексеру 1. Ауызша жауап беру
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Зертханалық жұмыс кезеңдерінің мазмұны, әдісі, әрекеттері мен қауіпсіздік ережесі туралы нұсқаулықтар. |
Ребусты шешу арқылы сабақтың тақырыбын табады. ІІ. Теориялық бөлім. Көптеген тәжірибелердің негізінде тұрақты температурада өткізгіштің кедергісі оның ұзындығына тура пропорционал, көлденең қимасының ауданына кері пропорционал және оның жасалған материалына тәуелді болатынын тағайындады. Георг Ом өткізгіштің кедергілері қандай факторларға тәуелді екенін тәжірибе жүзінде көрсетті Өткізгіштің кедергісі оның ұзындығына тура пропорционал, яғни Сондықтан, өткізгіштегі материалдың өлшемдері(ұзындығы) үлкен болса, ондағы тоқ аз болып, кедергінің көрсеткіші үлкен болады. Бұл анықтамадан Ом заңын ескеру міндет. Өткізгіштің көлденең қимасының ауданы, яғни оның жуандығы аратқан сайын, тоқ күші де артатынын байқауға болады. Бұл – өткізгіштің көлденең қимасының ауданы үлкен болғанда оның кедергісінің азаятынын, ал тоқ күшінің артатыны білдіреді. Өткізгіштің кедергісі оның көлденең қимасының ауданына кері пропорционал, яғни Өлшемдері бірдей, бірақ әр түрлі материалдардан дайындалған өткізгіштердің кедергісі бірдей емес. Өткізгіштің кедергісі оның материалына байланысты, яғни «Меншікті кедергінің» физикалық шамасы ρ әрпімен белгіленеді, өлшем бірлігі - «Ом *метр». Өлшеуіш құрал – «Омметр» Зертханалық жұмыс кезіндегі қауіпсіздік ережесі туралы НҰСҚАУЛЫҚ. Жұмыс барысындағы қауіптер: 1. Жұмысты істер алдында. 1) Сақ және тәртіпті болыңдар, оқытушының айтқанын бұлжытпай орындаңдар. 2) Жұмысты істер алдында, жұмыстың барысымен танысыңдар. 3) Оқытушының рұқсатынсыз жұмысты бастамаңдар. 2. Жұмыс барысында: 1) Жұмыс үстеліндегі құрал-жабдықтарды оқытушының нұсқауына сай орналастырыңдар. 2) Жұмыс үстелінің үстінен зертханалық жұмысқа керексіз заттарды алып тастаңдар. 3) Құрал-жабдықтардың құлап немесе ауытқып кету қауіпінен сақ болыңдар. 4) Сымдарды жалғау барысында олардың ашық түйіскен жерлерінен сақ болыңдар,сымдарды берік жалғаңдар. 5) Сыртқы беті бүлінген сымдармен жұмыс жасамаңдар. 6) Электр сымдарын жалғау барысында олардың тоқ көздеріне қосылмағандығына көз жеткізіңдер Жұмыс аяқталған соң құралдарды бастапқы орындарына апарып қойыңдар. 7) Тізбектің дұрыс жалғанғандығына оқытушыны көз жеткізбейінше, оны тоқ көзіне қоспаңдар. 8) Электр қондырғыларының бұзылғанын көрсеңдер оны тоқ көзінен ажыратып, бұл жайлы дереу оқытушыға айтыңдар. 3. Жұмыс аяқталған кезде 1) Жұмыс аяқталған соң электр құралдарын тоқ көзінен ажыратып, сымдарды ажаратыңдар 2) Құрал-жабдықтарды белгіленген орындарына ақырын қойыңдар. 3) Жұмыс орынын оқытушының рұқсатынсыз тастап кетпеңдер. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Зертханалық жұмыстарының орындалуы. |
Жұмысты орындауға арналған нұсқаулық. 1. Сымның ұзындығын l өлшеп кестені толтыру. 2. Сымның диаметрін d штангенциркуль көмегімен өлшеп, ауданының қимасын формула арқылы табу: 3. Сызба бойынша электр тізбегін құрастыру.
4. Реостатты жылжыта отырып, тізбектегі ток күші және кернеудің көрсеткіштерін кестеге жазу. 5. Ом заңының формуласы арқылы кедергіні табу: , 6. Өткізгіштің меншікті кедергісін арқылы тауып, шешімін кестеге жазу. 7. Өткізгіштің меншікті кедергісінің орташа мәніні есептеп шығару: ρорт= ( ρ1 + ρ2 + ρ3)/3
8. Абсолютті қателікті табу∆ ρ = | ρкесте – ρтәж. | 9. Салыстырмалы қателікті табу: ε = ∆ ρ / ρкесте 10. Қорытындылау, өлшеу нәтижелерін кестеге жазып алу |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Жасалған жұмыс бойынша қорытынды жасау. |
Студенттер жасалынып отырған зертханалық жұмыста қолданып отырған өткізгіш сымдардың қандай металл екенін, оның тығыздығын формула арқылы есептеп шығарып, өткізгіш сымдардың қайда қолданылатыны туралы айтып өту. Сабақ барысында жауап берген оқушылардың бағасына талдау жасап, бағалау. |
|||||||||||||||||||||||||||||||||
|
Үйге тапсырма беру. |
Қайталау. |
Оқытушы:Кабзолданова А.С.
