Баяндаманың тақырыбы: «Қазақ тілі мен әдебиеті пәнін оқыту барысында оқушылардың танымдық қызметін белсендіру, тұлғаны дамытудың маңызды факторы».
Ұлттың ұлт екенін танытатын, оның тәуелсіздігінің тұғырлы болуына негіз болатын – оның тілі. Тіл – қарым-қатынас құралы ғана емес, ол ұлттың жаны, нәр беретін тамыры. Тіл мәселесі- қанында қазақ рухы бар әр жанды бей-жай қалдырмайды.
Келер ұрпаққа берілетін тәрбие ұлт тілі арқылы, ұлттық негізде жүзеге асуы тиіс. Өйткені тіл тазалығы бар жерде – ұлт тазалығы үстемдік құрмақ. Ұлттық тәрбиенің негізі де тілден басталады. Сондықтан мектептердегі негізгі міндет тілді дамыту. «Ақылдың көзі- аталы сөз» деп ұққан халқымыз сөйлей білуді де үлкен өнер деп санаған. Тіл – ойды жеткізудің үлкен құралы.
Оқушының сырттан алынатын ақпаратты дұрыс қабылдай алу. Естіген немесе оқыған материалдарын түсіну, ондағы негізгі және қосалқы мәселелердің ара жігін ажырата алу, мәтін құрамындағы сөздердің мағынасын жалпы мәтін мазмұнына сүйеніп болжай алу, оқыған, естіген ақпаратты қайта қорыту, оған баға беру, сол материалдар бойынша өзіндік қорытынды жасау секілді біліктіліктер қалыптасады. Ал, оқушы орындайтын ауызша және жазбаша жұмыстарда оның өз бетінше іздену, шығармашылық тұрғыдағы қабілеттері, дара ойлауға ұмтылысы негізінде туындайтын біліктіліктер қалыптастыруға мүмкіндік мол. Сондықтан қазіргі өзгермелі дүние жағдайында адамдармен тіл табыса жұмыс істеуге төселдіретін, бәсекелестікке бейім қоғамдағы бәсекелестікке бейім адамды тәрбиелеудің өзегі саналатын бұл сипаттағы оқу әрекеттері – оқушының дара тұлға ретіндегі әр түрлі қабілеттерінің жетілуінің басты факторы. Сондықтан мұнда оқушының қарым-қатынас мәдениетіне, көпшілік ортасында, өзін-өзі ұстау әдебіне, пікірталас түріне лайық сөйлеу мәнеріне, этикеттік орамдарды дұрыс қолдана білуге төселдіруге назар аударатын тұлғаның танымдық қызметін арттыру барысында дамыту.
