Л.С.Выготский: «Бала бойындағы кемістікті оларға үнемі қамқорлық көрсетіп, оқыту мен тәрбиелеу істерін жүйелі жүргізу арқылы әлеуметтік жолмен толықтыруға болады» деп айтқан болатын. Қазіргі уақытта ортамызда болып жатқан әлеуметтік мәселелері: отбасылық, экологиялық, экономикалық дағдарыстар жүйке жүйелері бұзылған, психикалық аурулары бар әр түрлі жастағы балалардың көбеюіне әкеліп соқтырып, жылдан-жылға көбеюде. Арнайы мекемелерде де, үйде де ондай балалар жеке ықпал жасауды қажет етеді. Сондықтан да мүмкіншілігі шектеулі балаларға арналған мекемеде баланың денсаулығын сақтау және бала денсаулығын шыңдау мақсатында әр түрлі іс-шаралар жүргізіледі.
Баланың денсаулығын сақтау және нығайту, дене жаттығуларын жасауға қызғушылықтарын арттыру, қимылдық іскерліктерін жақсартуда пайдалануға болатын денсаулықсақтау технологияларының түрлері:
Баланың денсаулығын сақтау мен нығайту мәселелерін тиімді шешу медициналық және педагогикалық қызметкерлердің бірлескен нәтижелі еңбектеріне байланысты. Осындай мәселені шешу барысында біздің анықтағанымыз, баланың денсаулығын нығайтуда және аурудың алдын-алуда тек қана баланың қимыл белсенділіктерін көтеру өте аз, сонымен қатар шынықтыру шараларын жүйелі өткізу керек. Ол үшін педагог дәстүрлі жұмыстарға дәстүрден тыс жұмыс түрлерінің жүйесін тудыруы жөн.
Мысалы, жалаң аяқ жүру табан мен буындарды бекіту әдісі болып табылғандықтан барлық жаттығуларды жалаң аяқ ұйымдастырған өте ұтымды болады.
Ертеңгілік жаттығуда әртүрлі формаларды қолдану:
- тыныс алу жаттығулар;
- жалпы және ұсақ моториктерге арналған жаттығулары;
- сымбатты түзету жаттығулары;
- созылу(стретчинг) жаттығулары;
- көзге арналған жаттығулар.
Таңертеңгі жаттығудан кейін тыныс алу және тұзды жолмен жүру өте тиімді. Сонымен қатар дене тәрбие сабақтарында дәстүрден тыс құрал-жабдықтарды қолданған жөн.
Көбінесе күн тәртібін қатаң түрде сақтаған кезде ғана баланың дені сау, салмақты, дене дамуы мықты, тәбеті жақсы, ұйқысы толыққанды болады. Балалардың қимыл-әрекеттерін жетілдіріп, оның ағзасын суыққа төзімді болуға жаттықтыру. Балалармен шынықтыру шараларын ұйымдастыру алдында бірнеше ережелерді сақтау керек:балалармен шынықтыруды жүйелі жүргізу, оның теріс эмоциясын (үрей, жылау, мазасыздық) тудырмайтын және біртіндеп үдетіп, ұзартылып, медбике мен педагогтың қатаң қадағалауында болуы қажет .
Стретчинг (созылу)
Тамаққа дейн 10-15мин ойын бөлмесінде кілем үстінде сыргу. Бұлшық еттерге жүктеменің үлесі тең болуы керек.
Тамақтан соң 10 минуттан кейін желдетілген топта немесе ойын бөлмесінде аптасына екі рет 5-10мин
Ырғақты - қозғалыс
Тамақтан соң 30 минуттан кейін желдетілген топта немесе спорт пен музыка залында аптасына екі рет 25-30 мин.Жүктеменің көлемі және өлшемі баланың жас ерекшелігіне қарай болу.
Қимылды және спорттық ойындар
Әр топтың ерекшелігіне қарай спорттық ойындарының элементтері ғана қолданылады.
Релаксация
Барлық топта кез-келген ыңғайлы бөлмеде. Табиғат үнінін, классикалық баяу әуенді қолдануға болады.
Саусақ жаттығулары
Кез-келген ыңғайлы уақытта тіл мүкістігі бар балаларға ұсынылады.
Тыныс алу жаттығулары
Дене тәрбие және сауықтыру жұмыстарының әртүрлі формасында.
Процедураның алдында балаларға мұрын гигиенасы жөніндегі міндеттер нұсқауын беру, бөлмені желдетіп алу.
Тіл қатынас ойындары
Ересек тобынан бастап аптасына 1-2 рет, 10-15 минуттан өткізіледі.
Сабақ белгілі тірек-сызба бойынша және бірнеше бөлімдерден құрылады.
Ертегі терапиясы
Аптасына 1-2 рет өткізіледі.
Әуен әсері
Айына 1-2 рет сабақтан тыс уақыта сауықтыру-шынықтыру жұмысы ретінде өткізіледі. Басқа технологияларға көмекші ретінде: шиленісті шешуге, эмоцияның жоғары кездерінде қолданылады.
Қорыта келгенде жалпы табиғатта барлық жағдайлар белгілі реттілікпен жүреді: жыл мезгілдерінің, күн мен түн ауысуы. Міне, сондықтан балаларға арналған мекемелерде күн тәртібі сақталуға қатаң көңіл бөлінеді. Шынықтыру-сауықтырудыңда тәртібі болған жағдайда ғана баланың ағзасына тиімді болады.
