Тіл тағдыры — ел тағдырына айналып отырған қазіргі қазақ тілінің кінәратты жағдайында оқушы бойында мемлекеттік тілге деген сүйіспеншілікті қалыптастыруға, қазақ тілі арқылы жасалған ойдың кестелі өрнектеріне үңілтіп, ауызша, жазбаша сөздік қорларын молайтуға,шығармашылық қабілетін дамытуға, пәнге деген қызығушылығын арттырып,білім сапасын тереңдетіп, мемлекеттік тіліміздің қолдану аясын кеңейтуге, Тіл туралы заңды жүзеге асыруға барынша қолғабыс ету- әрбір қазақ тілі пәні мұғалімінің міндеті болуға тиіс. Ал қоғамымыздағы мұғалім алдында тұрған міндет- сапалы білімді, саналы тәрбиелі, экономикалық ойлауы дамыған, жалпы адамзаттық құндылықты меңгеруде шығармашылық,іскерлік пен дағдысы қалыптасқан, жан-жақты мәдениетті жеке тұлғаны қалыптастыру екені сіздер мен бізге белгілі.
Тұңғыш Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстанның болашағы- мемлекеттік тілінде» атты жолдауын іске асыруға Қазақстан азаматтарының әрқайсысы үлес қосуға міндетті, оның ішінде қазақ тілі мен әдебиеті мұғалімдері тіл жанашырлары қатарынан орын алатындықтан, тапжылмай еңбек етіп үлестерін қосуға міндетті.
Қазіргі таңда Қазақстанда білім кеңістігінде жаңа бағдар жүйесі жүріп жатыр. Бұл жағдай орыс мектептеріндегі қазақ тілі мен әдебиетін жүргізудің талаптарын өзгертуге жол салады. Орыс мектептеріндегі қазақ тілі мен әдебиетін оқытып үйрету қиын да, күрделі жұмыс екенін білеміз. Басқа ұлтқа қазақ тілін оқыту әдістемесі оқушының ана тілінің ерекшелігін ескере отырып, оны үйретудің түрлі тиімді жолдары бар. Орыс тілінде оқытатын мектепте қазақ тілін оқыту әдістемесі орыс тілін оқыту және шет тілдерін оқыту әдістемесімен тығыз байланысты. Орыс тілді мектепте қазақ тілін оқытудың өзіндік көптеген ерекшеліктері кездеседі. Орыс тілінде оқитын мектептерде мемлекеттік тілді оқыту әдістемесінің негізгі міндеті оқушылардың қазақша білетін азаматтармен қазақ тілінде күнделікті тығыз қарым-қатынаста болуы деп есептеймін.
Менің басты мəселемнің бірі орыс тілінде сөйлейтін оқушылардың тіл үйренуге деген құлшынысының болмауы ғана емес, оларға қазақ тілін меңгеру айтарлықтай қиын екендігінде сияқты. Бұл болашағымыз үшін маңызды əрі шешуді талап ететін мəселе болғандықтан, мен «Орыс мектептеріндегі қазақ тілі мен әдебиеті пәндерін оқытудың тиімді әдістері» атты әдістемелік тақырыпты таңдадым. Менің әдістемелік тақырыбымның негізгі міндеттері: жас ұрпақ арасында қазақ тілінің мәртебесін көтеру, қазақ тілін оқытудың тиімді жолдарын табу, қазақ тілін білу сапасын арттыру.
Өз сабақтарымда қазақ тілін едəуір тиімді үйрету мақсатында қазақ тілін тиімді үйретуге көмектесетін əдістемелерді пайдаланамын. Қазіргі уақытта қазақ тілі мен әдебиеті пәндері жаңа әдіске сәйкес оқытылады.
Бұл техниканың мәні-бірінші кезекте оқушыларға қазақ тілінде жиі қолданылатын белсенді сөздерді оқып үйрену, олардың лексикасын біртіндеп арттыру. Осылайша, оқыту жағдайы ең алдымен ең жиі қолданылатын сөздерді үйренуден басталады, содан кейін жиі қолданылмайтын сөздерге көшеді.
Біздің педагогикалық жұмысымыздың барлығы интерактивті оқытуға негізделгеніне сенімдімін. Менің ойымша, біз коммуникативтік стратегиямызды сыныпта дұрыс жасасақ, ол тіл үйренуге көмектеседі. …Выготскийдің айтуы бойынша, білім алу оқушыларды диалогқа, бірлескен әңгімелесуге тарту нәтижесінде пайда болады. Оқушылардың сабақта бірігіп сөйлесуі үлкен пайда әкеледі, себебі оқушыларға тақырыпты түсінуге, əр адамның жеке көзқарасы мен идеясының бар екендігіне көз жеткізуге, топ ішінде өздерінің идеяларын талқылауға, балалардың танымдық даму жолында, мұғалім оқушылардың қандай сатысында оқып жатқанын түсінуге көмектеседі.
Оқудың бастапқы кезеңінде түсінбеген сұрақтар да болды, бірақ кейін қазақ тілі мен әдебиеті пәндерін білу сапасы айтарлықтай артады. Мұны маған сабақ беретін сыныптардағы білім сапасының мониторингісі арқылы көруге болады.
Менің ойымша, сабақтарды жаңартылған жүйеге көшіру арқылы кейбір әдістерді қолдану қиын болды. Мен, сонымен қатар, жаңартылған білім беру жүйесіне бейімделіп отырмын: әдістемелік нұсқаулықтарды оқып, жаңартылған жүйе бойынша ғана емес, курстардан білім алумен ғана шектелмеймін. Алайда, балалардың жаңа оқу жүйесіне көшу оңай бола қойған жоқ, бұл олардың көрсеткіштеріне де әсер етті.
Сондай-ақ, менің ойымша, қазақ тілін үйрену сөздік қорын зерттеумен шектелмеу керек. Грамматиканы оқу әсіресе орыс сыныптарында қажет. Бұл белгілі бір сөз тіркестерін жаттап қана қоймай, олардың негізін қалайтын принципті түсінуге көмектеседі. Бірақ күрделі тақырыптарды зерттеуді жеңілдету үшін оқушылар біртіндеп үйренеді. Оқу орыс тілінде жүретін мектептерде грамматикалық тақырып пен лексикалық тақырып қатар өтіледі. Оқушының сөздік қорын, сөйлеу дағдысын, тілін дамытуда лексикалық тақырыптардың рөлі ерекше деп ойлаймын.
Осылайша, мен оқушыларымды әр түрлі әдіс-тәсілдер бойынша тілдік оқытуға тартамын, бұл да нәтиже береді. Оқушыларым мектепішілік, аудандық жарыстарға шын ниетімен қатысып, жүлделі орындарға ие болып жүр. Сонымен қатар, зерттеуші ретінде мен әдістемелік тақырыпты шешудің әртүрлі жолдарын іздеймін. Орыс мектептерінде қазақ тілін оқытуда көрнекі құралдардың да алатын орны ерекше деп ойлаймын, өйткені көрнекі құрал өзге ұлт өкілдеріне тілді үйретуде мәселенің түйінін есте сақтауға көмектеседі. Сөзбен толық түсіндірілген мәселенің көрнекі құралдағы түйіні әрі есту, әрі көру сезімдерінің қатысуына байланысты есте нақтырақ сақталады. Сонымен қатар, көрнекілік сабақта қазақ тілін өзге ұлт өкілдеріне үйретудің психологиялық талаптарын ескере отырып, оқытудың тиімділігін арттырушы күш болып табылады.
«Өз тілінде сөйлейтін, өз тілінде жазатын адамдардың ұлты ешқашан жоғалмайды. Ұлттың сақталуы немесе жоғалуы үшін ең күшті фактор-бұл тіл. Тілді жоғалтуымен қатар, адамдар өздері жоғалады. Басқа ұлтты өз халқына қосқысы келетіндер, ең алдымен, бұл ұлттың тілін құртуға тырысады», мен ұлы жазушы Ахмет Байтұрсыновтың сөзімен толық келісемін. Мемлекеттік тіл мәртебесін көтерудің қажеттілігі бүгінгі күннің Қазақстандағы басты міндеттердің бірі болып табылады. Ал осы мақсаттардың орындалуы ерте жастан, яғни мектеп табалдырығынан басталуы керек. Сондықтан мен, қазақ тілі пәнінің мұғалімі үшін қазақ тілін үйренудің ең тиімді жолдарын табу өте маңызды.
