Ауа райы
(орыс сыныптарына арналған қазақ тілі
сабағынан сабақ жоспары)
Өткізілген күні:
Пәні: қазақ тілі
Курс: 1,13 топ
Сабақтың мақсаты: студенттердің білім- білік дағдыларын байқау, өз- өздерін емін- еркін ұстай білуге үйрету, білім деңгейлерін толықтыру, тез әрі дұрыс жауап қайтару.
Білімділік міндеті: ауа райы тақырыбы аясында сөйлей білуге үйрету, сөздерді дұрыс айтқызуға жаттықтыру, сөздік қорын молайту.
Дамытушылық міндеті: студенттің ауызша және жазбаша тіл мәдениетін қалыптастыру, жеке тұлғаны дамыту;
Тәрбиелік міндеті: адам өміріне қажет өзеннің пайдасын білуге, оны қорғауға баулу, өз елін, жерін сүюге қастерлеуге тәрбиелеу.
Грамматикалық тақырыбы: Ауыспалы келер шақ.
Сабақтың әдіс-тәсілдері: түсіндіру, сұрақ-жауап, ой қозғау, талдау.
Сабақтың түрі: аралас сабақ.
Пәнаралық байланыс: қазақ әдебиеті, жаратылыстану.
Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта, суреттер, смайлик, стикерлер.
Сабақтың барысы
І. Ұйымдастыру бөлімі.
ІІ. Жаңа сабақ.
III. Жаңа сабақты бекіту.
VI. Үйге тапсырма.
V. Бағалау.
І. Ұйымдастыру бөлімі.
- студентпен амандасу;
- студенттерді түгендеу;
- студенттерді сабаққа бейімдеу.
ІІ. Жаңа сабақ.
АЙТЫЛЫМ
- Дыбыстарды қайталаңыздар.
Ә, Ы,І, О , Ө,Ұ, Ү, Ң,Һ, Қ, Ғ,
- Жаңа сөздерді жазыңыздар, жаттаңыздар.
алдыңгүні – позавчера күз – осень
келесі аптада – на следующей неделе қыс – зима
бірсүгүні – послезавтра қар – снег
боран – метель, буран жаңбыр – дождь
жел – ветер салқын – прохладно
жыл мезгілі – время года жауу – идти (дождь/снег)
жаз – лето соғу – дуть (ветру, метели)
көктем – весна келесі – следующий
3. Сөздерді ажыратыңыздар.
ЖЕЛБОРАНЖАҢБЫРҚАРДАУЫЛЖЫЛМЕЗГІЛІ
БҮРСІГҮНІАЛДЫҢГҮНІСОҒУЖЕТТІҚҰРҒАҚҚОҢЫРЖАЙ
___ЖЕЛ_ _____________ ________________
_________ _____________ ________________
_________ _____________ ________________
_________ _____________ ________________
- Бос орындарға жыл мезгілдерінің атауын жазыңыздар.
- Сұхбаттасайық!
Тапсырмалар:
- Сұхбатты рөлге бөліп оқыңыздар.
- Сұхбатты аударыңыздар.
1 студент:
-Сізге қандай ауа райы ұнайды?
2 студент:
- Маған жаңбырлы күн ұнайды. Жаңбырдың сіркіреп жауып тұрғанын жақсы көремін.
1 студент:
- Қызық екен. Көп адамдарға жаңбырдың жауғаны ұнамайды. Ал сізге ұнайды екен. Неге екенін түсіндіріп бере алсыз ба?
2 студент:
- Мен, бір қызығы жаңбырлы күні терезеден далаға қарап тұрып ойланғанды ұнатамын.
6. Оқыңыз. Жаңбырдың түрлерін еске сақтаңыздар.
Жаңбыр қалай жауатынын білейік
Мысалы:
сіркіреп
Шелектеп
ЖАҢБЫР ЖАУАДЫ
Құйып
Себелеп
ОҚЫЛЫМ
7 . Мәтінді орыс тіліне аударыңыздар.
Қазақстанның батыс аймағында, күндіз, күн ала бұлтты болады, түнде
жаңбыр жауады. Шығыста, күндіз жаңбыр жауып, түнде ұйытқып жел
соғады.Еліміздің солтүстік аймағында да күндіз жаңбыр жауып, арты қарға
айналады. Орталық Қазақстанда күндіз күн ала бұлтты, түнде өткінші жаңбыр жауады. Оңтүстікте, күндіз күн ашық болады, түнде жел соғуы ықтимал.
8. Қазақ халқы ауа-райын қалай болжағанын біліңіздер!
* Егер күзде ағаш жапырақтары тез түссе, келер қыс қатты болады.
* Құстардың жүні үрписе, ауа-райы бұзылады.
* Ұшып келген құстар көпке дейін шырылдаса, күн салқындайды.
* Күн ұясына қызарып батса, ертесінде күн жылы болады.
* Жазда жаңа туған ай шалқасынан жатса ай жауын-шашынды болады,
егер тігінен жатса жылы болады, қыста шалқасынан туса, суық болады,
тігінен туса, жылы болады.
* Құстар ұясын ағаштың күнгей жағына салса, жаз салқын болады.
* Мал арқасын қай жаққа салып жатса, жел сол жақтан соғады.
* Жер бауырлай шапшаң көшкен бұлт ұзақ жаңбырға көрінеді.
ЖАЗЫЛЫМ
9. Әр бағанға тиісті сөздерді теріп жазыңыздар
|
Жазда |
Қыста |
Көктемде |
Күзде |
|
Аяз,боранды,салқын, күн жылынады, дауыл тұрады,ашық аспан ұйытқып жел соғады, найзағай ойнайды, күн ысиды,нөсер, жауын-шашын, ала бұлтты, қар жауады. |
|||
10. Берілген сөйлемдерге мағынасы қарама-қарсы сөйлем жазыңыз.
1. Қыста күн аяз болады. 1.Жазда күн ыстық болады.
2. Қыста күн қысқарады.
3. Күзде күн салқындайды.
4. Күзде құстар жылы жаққа ұшып кетеді.
5. Жазда +30С болады.
6. Көктемде қар ериді.
( Әр тапсырмадан кейін студенттер бір –бірін және мұғалім формативті бағалап отырды)
Грамматикалық тақырып.
Ережені оқыңыздар және есте сақтаңыздар.
Ауыспалы келер шақ та ауыспалы осы шақ сияқты -а, -е, -й жұрнақты көсемшенің жіктелуі арқылы жасалады. Сондықтан ауыспалы келер шақ пен ауыспалы осы шақ бір-бірінен сөйлемдегі мағынасы жағынан ажыратылады. Мысалы: Ол нағашысының қолында тұрады. Келемін тау ішінде түнделетіп… деген сөйлемдердегі тұрады, келемін етістіктері ауыспалы осы шақ мағынасын білдіріп тұр. Ауылға мен кешке келемін деген сөйлемдердегі тұрады, келемін етістіктері ауыспалы келер шақ мағынасын беріп тұр.
Ауыспалы келер шақтың ауыспалы осы шақтан айырмашылығы сөйлемде мезгіл мәнін білдіретін басқа сөзден де байқалып отырады. Жоғарыдағы мысалдағы ертең және кешке сөздері осындай мән беріп, қызмет атқарып тұр.
Төмендегі кесте бойынша оқушыларға ережені қолдана отырып тақырыпты түсіндіріп өтемін.
Ауыспалы келер шақтың жіктелу кестесі
|
Жекеше (Единственное число) |
||||
|
Соңғы дыбыс |
Дауысты (Гласные) |
Дауыссыз (Согласные) |
Жіктік жалғауы |
|
|
Жақ (лицо) |
Буын (Слог) |
|||
|
І. Мен |
бар-а |
ойна-й |
-мын |
Жуан (Твердый) |
|
кел-е |
сөйле-й |
-мін |
Жіңішке (Мягкий) |
|
|
ІІ. Сен |
бар-а |
ойна-й |
-сың |
Жуан (Твердый) |
|
кел-е |
сөйле-й |
-сің |
Жіңішке (Мягкий) |
|
|
ІІ. Сіз |
бар-а |
ойна-й |
-сыз |
Жуан (Твердый) |
|
кел-е |
сөйле-й |
-сіз |
Жіңішке (Мягкий) |
|
|
ІІІ. Ол |
бар-а |
ойна-й |
-ды |
Жуан (Твердый) |
|
кел-е |
сөйле-й |
-ді |
Жіңішке (Мягкий) |
|
-
Үлгі бойынша қажетті сөзді қойыңыздар, ауыспалы келер шақта жіктеңіздер.
Үлгі: Мен шығамын, аламын, жұмыс істеймін.
Сен .......................................................
Мен....................................................
Ол .......................................................
Сіз ........................................................
III. Жаңа сабақты бекіту.
- Күзде ауа райы қандай болады?
- Табиғатта қандай өзгерістер байқалады?
- Жазда ауа райы қандай болады?
- Қандай өзгерістер байқалады?
VI. Үйге тапсырма.
1. Жаңа сөздерді жаттаймыз.
2. «Бүгінгі ауа райы» тақырыбына шағын әңгіме құрастырып, сипаттап жазыңыздар .
V. Бағалау.
Көңілді смайликтер арқылы оқушылардың білімі бағаланды:
Қызғылт смайлик – бестік баға.
Жасыл смайлик – төрттік баға.
Сары смайлик – үштік бағаны білдіреді.
Студенттер алдын ала таратылып берілген стикерлердің бірін таңдап алып, сабақтан алған әсерлерін жазды. Сабақ соңында балалар бір – бірлеріне қол соғып, қошемет білдірді!
