«Рухани жаңғыру» бағдарламасы еліміздің тұңғыш президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың 2017 жылғы 12 сәуірде жарияланған «Болашаққа бағдар: қоғамдық сананы жаңғырту» мақаласының ережелері негізінде әзірленді. Онда ұлттың жаңа тарихи кезеңдегі басты мақсаты – рухани және мәдени құндылықтарды сақтау және арттыру, әлемнің дамыған 30 елінің қатарына ену. Бағдарламаға осы мақсаттарды жүзеге асыруға бағытталған бірнеше жобалар кіреді.
Қазақ тілін латын графикасына кезең-кезеңімен көшіру жобасы тілдің дамуына тың серпін беріп, оны жаһандық кеңістікке кіріктіруге, азаматтарды тілді меңгеруге қызығушылық пен ынталандыруға арналған. Латын графикасына толық көшу 2025 жылға жоспарланған. Бұдан былай барлық жазбаша сөйлеу – баспа БАҚ-тағы жарияланымдардан бастап іс қағаздарына дейін – латын тілінде болады делінеді. Бұған дейін өтпелі кезең мен бейімделу қарастырылып отыр, ол кезде тұрғындар әлі де кириллицаға көшу мүмкіндігіне ие болады.
«Қазақ тілінде 100 жаңа оқулық» жобасы өскелең ұрпаққа білім мен тәжірибені жеткізуге, білім сапасын арттыруға, ұлт пен қазақ тілінің өзіндік санасын дамытуға бағытталған. Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев айтқандай, «...біздің қоғамдық-гуманитарлық біліміміз ұзақ жылдар бойы бір ілім аясында және дүниеге бір көзқарас аясында сақталып келді»[1]. «Қазақ тілінде 100 жаңа оқулық» студенттердің тарих, саясаттану, әлеуметтану, философия, психология, мәдениеттану, дінтану, тіл білімі, экономика, менеджмент, кәсіпкерлік, инновация салаларында толыққанды білім алуына жағдай жасау мақсатында жасалды. Тағы бір міндет – таяу жылдары гуманитарлық білімнің барлық бағыттары бойынша әртүрлі тілдердегі әлемнің ең үздік 100 оқулығын қазақ тіліне аударып, жастарымызға үздік әлемдік стандарттар бойынша білім алу мүмкіндігін беру.
«Қазақстанның 100 жаңа есімдері» жобасына еліміздің түкпір-түкпіріндегі, әртүрлі жастағы және ұлт өкілдерінен тұратын қазақстандықтардың өміршең оқиғалары еніп, отандастарға үлгі болмақ. «Ұлттың алтын қорын құрайтындарды білуіміз керек. Бұл нақты адамдардың нақты әңгімелері болуы керек, бұл қазіргі Қазақстанның келбеті. Қасымызда Тәуелсіздік тұсында дүниеге келген біртуар замандастарымыз қаншама. Олардың өмір туралы әңгімесі кез келген статистикаға қарағанда сенімдірек. Біз оларды телевизиялық деректі фильмдердің кейіпкерлеріне айналдыруымыз керек. Біз оларды өмірге байсалды да объективті көзқараспен үлгі етуіміз керек», – деді Елбасы. «Қазақстанның 100 жаңа есімдері» - бұл белгілі бір жетістіктерге қол жеткізген отандастарымыздың мысалдары бойынша ел тұрғындары арасында жетістік идеяларын насихаттауға бағытталған жоба. Бұл адамдардың әңгімелері жаңа бәсекеге қабілетті бағыттарды қалыптастыруға көмектеседі, сондай-ақ жас ұрпақ үшін нақты мотивация мен ынталандыру бола алатын мультимедиялық платформаны құруға көмектеседі.
«Қазақстанның киелі географиясы» жобасы отанымыздың бай мәдени мұрасының тарихи-мәдени орындарын сақтауға, қалпына келтіруге және танымал етуге арналған. Тарихи-мәдени мұраның негізгі көлемін Қазақстанның барлық аумағында шашыраңқы орналасқан археологиялық ескерткіштер құрайды. Олар орасан зор хронологиялық кезеңді қамтиды: ежелгі дәуірден, тас дәуірінен, соңғы орта ғасырға дейін. Олар уақытқа қарсы қорғаныссыз және күрделі ғылыми зерттеулерді, консервациялау және қалпына келтіру жұмыстарын, сондай-ақ пайдалануға мұқият көзқарасты талап етеді.
Рухани мұраның тағы бір түрі – қасиеттілігі ерте заманнан келе жатқан табиғат объектілері. Олардың кейбіреулері қажылық туризмінің объектісіне айналған, бірақ зерттеу мен ғылыми сараптаманы қажет ететін әулие деп жарияланды. Тарих-археология ғылымының бір бөлігіне айналған белгілі киелі нысандармен қатар жаңалары – діни ескерткіштер мен киелі орындар пайда болады. Тарихи, ғылыми және көркемдік маңызы бар сәулет ескерткіштері де зиярат нысандарына айналады.
«Жаһандағы заманауи қазақстандық мәдениет» жобасы Қазақстан мәдениетін шетелде насихаттау бойынша жүйелі жұмыс құруға бағытталған. Бұл ретте нысаны да, мазмұны да заманауи мәдениетті насихаттау басты назарда.
Жаһанданудың барлық заманауи қауіп-қатерлері мен сын-қатерлерін ескере отырып, қазақстандықтардың рухани құндылықтарын жаңғыртуға бағытталған «Рухани жаңғыру» бағдарламасы Қазақстанның әлемдегі бәсекеге қабілеттілігін арттыруға, ұлттық бірегейлікті сақтауға, ұлттық бірегейлікті насихаттауға арналған.
Қоғамдық сананы жаңғырту бағдарламасы қоғамды топтастыруға, зиялы қауымды, жастарды, халықтың барлық топтарының өкілдерін Мемлекет басшысы жариялаған идеялар төңірегінде топтастыруға мүмкіндік береді. Жаңғыртудың барлық бағыттарын жүзеге асыру қоғам сұранысын ескере отырып, ғылыми және сарапшылық қоғамдастықтың, азаматтық қоғам өкілдерінің, жастардың белсенді қатысуымен жүзеге асады.
«Рухани жаңғыру» бағдарламасы әлеуметтік мемлекет жүйесіндегі рухани жаңғырудың маңыздылығын айқындайды. Әлеуметтік мемлекет – азаматтардың мүмкіндіктерін, қажеттіліктері мен мүдделерін жүзеге асырудың тиімді құралы. Жаңғырту процестері қазіргі қоғамның өмірінің жаңа жағдайлары мен стандарттарына сәйкес әлеуметтік саясатты дамытуға ықпал етеді. Жүргізіліп жатқан реформалар мен қайта құрулардың мақсатты және жүйелік сипатын тереңдету маңызды.
Әлеуметтік-мәдени ортаның жаңаруы жағымды әлеуметтік қайта құрулар мен өзгерістерге, жаһандық тәуекелдер мен сын-қатерлер жағдайында қоғамның өзіндік санасын дамытуға ықпал етеді. Гуманизм адамның дүниетанымының бір түрі ретінде оның әлеуметтік функцияларының күшеюімен байланысты. Әлеуметтік қорғау, әлеуметтік әділеттілік, әлеуметтік әріптестік принциптері гуманистік құндылықтармен байланысты.
Қоғамның рухани-адамгершілік даму жүйесіндегі «Рухани жаңғыру» бағдарламасы ақпараттық қоғамның жалпы адамзаттық мүдделері мен қажеттіліктеріне сәйкес адамның шығармашылық қабілеттері мен мүмкіндіктерін жүзеге асырудың өзектілігін айқындайды. Қайырымдылық, адамгершілік – халықтың тарихи жадының, қоғамдық сананың және әлеуметтік-мәдени құндылықтардың айқындаушы құрамдас бөліктері.
ХХІ ғасырда жаһандық әлемде әлеуметтік процестерге жан-жақты әсер ететін елеулі де терең өзгерістер орын алуда. Қоғамның рухани-адамгершілік дамуы жүргізіліп жатқан әлеуметтік-саяси және экономикалық реформалардың органикалық негізі болып табылады.
«Рухани жаңғыру» бағдарламасы қоғамдық тұрақтылық пен мемлекеттің тұрақтылығын сақтауға, гуманизм, толеранттылық пен ұлтаралық келісімнің адамгершілік құндылықтарын тереңдетуге бағытталған. Бәсекеге қабілеттілік жағдайындағы әлеуметтік кеңістік мемлекет, қоғам және бизнес арасындағы диалогқа кең мүмкіндіктер ашады.
