Электр тізбегін тізбектей жалғау заның тексеру

ЗЕРТХАНАЛЫҚ САБАҚТЫҢ ЖОСПАРЫ

Курс:

І

Топ:

Бк-92, Гк-91а, Гк-92а, 

Ик-91а, Оск-91, Оск-92

Сабақтың номері

(пара)

3

тәжірибелік

Мамандық-біліктілік:

0701000 - «Геологиялық суретке түсіру, пайдалы қазба кен орындарын іздеу мен барлау»

0702000 - «Пайдалы қазба мен кен орындарын барлаудың техникасы мен технологиясы»

0703000 - «Гидрогиология және инженерлік геология»

0704000 – «Пайдалы қазба кен орындарын іздеу мен барлаудың геофизикалық әдістері»

1514000 – «Экология және табиғи ресурстарды тиімді пайдалану»

Модульдің атауы:

ООД 00 Жалпы білім беретін пәндер        

Пән: 

Физика және астрономия

Сабақтың тақырыбы:

Электр тізбегін тізбектей жалғау заның тексеру

Күні:

Ұзақтығы:

90 минут

Өткізу орны:

КМҚК «Геологиялық барлау колледжі», физика пәнінің зертханасы № 59 аудитория

Сабақтың мақсаты:

Білімділік:  Студенттердің тұрақты ток заңдарын білуге, білімдерін тұрмыста, техникада, күнделікті қажеттілікке қолдана білуге үйрету. Өткізгіштерді тізбекке жалғаудың әдістері жөнінде түсінік беру, тізбектей жалғау кезіндегі негізгі физикалық заңдылықтарды оқып үйрену, талдау жасау, саралау қабілеттерін дамыту, студенттердің өткен тақырып бойынша білімдерін жинақтау.  

Есеп шығаруда білім мен білік дағдыларын жетілдіру.

Дамытушылық: Оқытудың жаңа әдістерін пайдалана отырып, электр тізбегіндегі өткізгіштерді тізбектей қосуды, есептеу формулаларын келтіріп шығаруды қалыптастыру, «ток күші», «кернеу», «кедергі» ұғымдарын айыра білу және олардың электр құбылыстары тарауындағы маңызды, әрі егіз ұғымдар екендігін түсіну үшін диалогтік оқыту әдісін пайдаланып проблемалық ситуациялық сұрақтармен ойлау, логикалық талдау қабілетін қалыптастыру,

Тәрбиелік: Проблемалық сұрақтарға белсенділік танытқан оқушылардың шығармашылығынан көшбасшылықты байқау, салыстыру тапсырмасын бергенде жас ерекшеліктерін ескеру. Өзін-өзі  бағалауға  баулу

Сабақтың типі:

Зертханалық жұмыс. 

Білімді іс-тәжірибеде қолдану сабағы

Оқыту әдістері, әдістемелік тәсілдер, педагогикалық техника, педагогикалық технологиялар: түсіндіру,  репродуктивті (тәжірибеде алған білімдерін қолдану), зерттеу, жұппен және жалпылама жұмыс, іздену әдісі

Қажетті жабдықтар мен аспаптар: 

Жылжымалы тиегі бар реостат, резистор, амперметр, вольтметр, жалғағыш сымдар, тоқ көзі (аккумулятор,батареялар, кілт).

Қосымша көздер (әдебиеттер):

«Физика 10 сынып» С. Тұяқбаев Алматы «Мектеп» 2007жыл, Рымкеевич: 10 сынып

С. Тұяқбаев, Ш.Тынтаева, «Физика» пәнінен тірек конспекті

Оқытушының байланыс ақпараты:

Т.А.Ә: Кабзолданова А.С.      87755379171 

Қолы:

ЗЕРТХАНАЛЫҚ САБАҚТЫҢ ЖОСПАР-ҚЫСҚАША ЖАЗБАСЫ

Уақыт (минут)

Оқытушының әрекеттері

Студенттердің әрекеттері

Оқу ресурстары мен материалдары

2

3

4

5

3

-  Студенттерді сырт келбеттерін қадағалау

- Қауіпсіздік техникасы (құралдармен жұмыс жасау кезіндегі)

- Өткізгіштерді тізбекке жалғаудың әдістері жөнінде түсінік беру, тізбектей жалғау кезіндегі негізгі физикалық заңдылықтарды оқып үйрету, талдау жасау, саралау қабілеттерін дамыту

Сабаққа әзірліктерін баяндау

20

1. Жазбаша, таратпа материалдармен жұмыс (5 мин)
2. Ауызша сұрау, ауызша сұрақ-жауап (5 мин)
3. Есеп шығару (10 мин)

Ауызша жауап береді.

Жазбаша  тақтамен жұмыс:

Таратпа материалдармен жұмыс

Сұраққа сәйкес формулаларды жазады.

«Физика 10 сынып» С. Тұяқбаев Алматы «Мектеп» 2007жыл, есеп шығаруға арналған кітппшалар: 10-11 сынып С. Тұяқбаев,Ш.Тынтаева, «Физика» пәнінен тірек конспекті және дәптерлері

15

1.Теориядан қысқаша мағлұмат:

Техникада және тұрмыста әр түрлі тұтынушылар: қыздыру шамдары, үтіктер, электр пештері, электрқозғалтқыштары және т.б. электр құралдарын пайдаланады. Бұлар түрліше жалғанады. Практикада қолданылатын электр тізбектерінің құрамында бірнеше электр энергиясын тұтынушы элементтер болуы мүмкін. Бұл элементтер бір-бірімен әрқалай қосылады, мысалы тізбектей немесе параллель. 
Тізбектей жалғауда:

Егер 1-ші өткізгіштің соңы 2-ші өткізгіштің басымен, 2-нің соңы 3-тің басымен жалғанса, онда мұндай қосуды тізбектей жалғау деп атайды. Өткізгіштерді тізбектей жалғағанда өткізгіштердегі ток күшінің шамасы бірдей болады. Алайда өткізгіштің ұштарындағы U1 және U2 кернеулері әртүрлі. Тізбектің әрбір бөлігіне Ом заңын қолданамыз.

Демек , U = ІR

U1 = ІR1

U2 = ІR2

U = U1+U2

U = ІR1 +ІR2 = І(R1+R2)

Өткізгіштерді тізбектей жалғағанда ток күштері тең, тізбектегі жалпы кернеу оның бөліктеріндегі кернеудің қосындысына тең болады, ал жалпы кедергі әрбір өткізгіштің кедергілерінің қосындысынан тұрады .

І = I1 = I2 = …. = I n

U= U1+U2+…..+Un

R=R1+R2+….+Rn

Егер бірінші өткізгіштің соңы екінші өткізгіштің басымен, екіншініғң соңы үшіншінің басымен жалғанса, онда мұндай қосуды тізбектей қосу деп атайды. Сонымен өткізгіштерді тізбектей қосқанда: 

1) барлық өткізгіштердегі ток күші бірдей; 

2) тізбектің жалпы кернеуі жеке өткізгіштердің кернеулерінің қосындысына тең; 

3) тізбектің жалпы кедергісі жеке өткізгіштердің кедергілерінің қосындысына тең; 

4) өткізгіштердегі кернеу түсі өткізгіш кедергісінің шамасына тура пропорционал.  

2.Қауіпсіздік ережесі туралы қайталап өту

Жұмыс барысындағы қауіптер: 

1.   Жұмысты істер алдында. 

1. Сақ және тәртіпті болыңдар, оқытушының  айтқанын бұлжытпай орындаңдар.
2. Жұмысты істер алдында, жұмыстың барысымен танысыңдар.
3. Оқытушының рұқсатынсыз жұмысты бастамаңдар.

2.   Жұмыс барысында: 

1. Жұмыс үстеліндегі құрал-жабдықтарды оқытушының нұсқауына сай орналастырыңдар. 
2. Жұмыс үстелінің үстінен зертханалық жұмысқа керексіз заттарды алып тастаңдар.
3. Құрал-жабдықтардың құлап немесе ауытқып кету қауіпінен сақ болыңдар.
4. Сымдарды жалғау барысында олардың ашық түйіскен жерлерінен сақ болыңдар,сымдарды берік жалғаңдар. 
5. Сыртқы беті бүлінген сымдармен жұмыс жасамаңдар.
6. Электр сымдарын жалғау барысында олардың тоқ көздеріне қосылмағандығына көз жеткізіңдер Жұмыс аяқталған соң құралдарды бастапқы орындарына апарып қойыңдар. 
7. Тізбектің дұрыс жалғанғандығына оқытушыны көз жеткізбейінше, оны тоқ көзіне қоспаңдар.
8. Электр қондырғыларының бұзылғанын көрсеңдер оны тоқ көзінен ажыратып, бұл жайлы дереу оқытушыға айтыңдар.

3.  Жұмыс аяқталған кезде 

1. Жұмыс аяқталған соң электр құралдарын тоқ көзінен ажыратып, сымдарды ажаратыңдар
2. Құрал-жабдықтарды белгіленген орындарына ақырын қойыңдар.
3. Жұмыс орынын оқытушының рұқсатынсыз тастап кетпеңдер.

Сабақты және ережелерді түсіндіргенді тыңдайды, ТҚ журналдарына қолдарын кояды.

Әдістемелік нұсқаулық және ТҚ журналы

40

Жұмысты орындауға арналған нұсқаулық. Жұмыстың барысы:

1. Электр тізбегін жинаңдар (1-сурет) және реостаттың көмегімен амперметр көрсеткішін белгілі бір бөлікке орнатыңдар.
2. Жалпы тізбектегі кернеуді вольтметрмен өлшеңдер және

жеке тұтынушылардағы кернеудіде өлшеңдер.

1. Өлшеу және есептеу нәтижелерін кестеге жазыңдар.
2. Электр тізбегін жинаңдар (1-сурет.) және реостаттың көмегімен вольтметр көрсеткішін шкаланың белгілі бір бөлігіне орнатыңдар.
3. Амперметрдің көмегімен жалпы тізбектегі және жеке тұтынушылардың (резисторлардың) тоқ күштерін анықтаңдар.
4. Өлшеу және есептеу нәтижелерін кестеге жазыңдар.
5. Тәжірибе нәтижелері бойынша есептеулерді жүргізіңдер.
6. Жүргізілген тәжірибелердің негізінде өткізгіштердің тізбектей қосылыстары үшін электр тогы заңдардың орындалуы туралы қорытынды жасаңдар

1-сурет

1.Өткiзгiштер тiзбектей қосылғанда:

Сұлба бойынша тізбек құрастыру

Әдістемелік нұсқаулықтар, Жылжымалы тиегі бар реостат, резистор,амперметр, вольтметр, жалғағыш сымдар, тоқ көзі (аккумулятор,батареялар, кілт).

10

Қорытынды жасау:

Жүргізілген тәжірибелердің негізінде өткізгіштердің тізбектей жалғанулары үшін электр тогы заңдарының орындалуы туралы қорытынды жасаңдар

Кері байланыс

1. Бүгін не білдім...
2. Қиын болды…
3. түсіндім…
4. үйрендім…
5. орындай алдым…

Қорытындыны дәптерлеріне нақтылап жазады.

5

Тапсырма: § 9.3 Тізбек бөлігі үшін Ом заңы. § 9.4 Электр тізбегіне өткізгіштерді тізбектей және параллель жалғау тақырыптарын қайталау(о.ә), формулаларын жаттау, конспект толықтыру